Planimetria to geometria płaska: trójkąty, czworokąty, okręgi i kąty. Zadań z tego działu nie da się zrobić bez rysunku, więc pierwszą rzeczą zawsze jest porządny szkic. Reszta to garść wzorów na pola i kilka twierdzeń.
Trójkąt to najprostsza figura, a zarazem najczęstsza na maturze. Dzielimy je ze względu na boki: równoboczny ma trzy boki równe, równoramienny dwa, a różnoboczny żadnych.
Ze względu na kąty wyróżniamy trójkąt ostrokątny, prostokątny i rozwartokątny. Najważniejsza własność wszystkich trójkątów: suma ich kątów wewnętrznych zawsze wynosi .
To prawdopodobnie najsłynniejsze twierdzenie w całej szkole. Działa wyłącznie w trójkątach prostokątnych i wiąże długości ich boków.
Mówi ono, że suma kwadratów przyprostokątnych jest równa kwadratowi przeciwprostokątnej: . Dzięki niemu, znając dwa boki trójkąta prostokątnego, zawsze policzysz trzeci.
Na maturze musisz sprawnie liczyć pola kilku figur. Pole prostokąta to iloczyn boków, a pole trójkąta to połowa iloczynu podstawy i wysokości.
Warto pamiętać, że wysokość trójkąta to odcinek prostopadły do podstawy, a nie dowolny bok. Wzory na pola znajdziesz też w tablicach CKE, więc nie musisz ich kuć na pamięć.
Kąty pojawiają się w planimetrii na każdym kroku. Kąty wierzchołkowe, czyli leżące naprzeciw siebie przy przecięciu dwóch prostych, są równe.
Kąty przyległe, leżące obok siebie, sumują się do . Znajomość tych prostych zależności pozwala policzyć brakujące kąty na rysunku bez żadnych wzorów.
Okrąg to linia złożona z punktów jednakowo oddalonych od środka. Koło to okrąg wraz z jego wnętrzem. Tę odległość od środka nazywamy promieniem i oznaczamy .
Obwód okręgu liczymy ze wzoru , a pole koła ze wzoru . Stała to w przybliżeniu .
Pole prostokąta
Pole trójkąta
Twierdzenie Pitagorasa
Pole koła
Obwód okręgu
Suma kątów w trójkącie
Pierwszym krokiem w każdym zadaniu z planimetrii jest duży, czytelny rysunek. Zaznacz na nim wszystkie dane z treści. Bardzo często samo spojrzenie na poprawny szkic podpowiada, jakiego twierdzenia albo wzoru użyć.
Wygenerowano automatycznie w arkusz.ai
W trójkącie prostokątnym przyprostokątne mają długości i . Oblicz pole oraz promień okręgu opisanego na tym trójkącie.
Pole trójkąta prostokątnego to połowa iloczynu przyprostokątnych: .
Przeciwprostokątną liczę z twierdzenia Pitagorasa: .
W trójkącie prostokątnym promień okręgu opisanego jest równy połowie przeciwprostokątnej.
Zatem .
, .
W każdym trójkącie środek okręgu wpisanego w ten trójkąt leży w punkcie przecięcia się: A) dwusiecznych kątów tego trójkąta, B) symetralnych boków tego trójkąta, C) środkowych tego trójkąta, D) wysokości tego trójkąta.
W każdym trójkącie środek okręgu wpisanego w ten trójkąt leży w punkcie przecięcia się: A) dwusiecznych kątów tego trójkąta, B) symetralnych boków tego trójkąta, C) środkowych tego trójkąta, D) wysokości tego trójkąta.
W równoległoboku punkt jest punktem przecięcia przekątnych. Dane są punkty i . Oblicz długość boku .
W równoległoboku punkt jest punktem przecięcia przekątnych. Dane są punkty i . Oblicz długość boku .
Trapez o podstawach i (gdzie ) ma , , i . Oblicz pole trapezu .
Trapez o podstawach i (gdzie ) ma , , i . Oblicz pole trapezu .
Poćwicz w praktyce
Oficjalne zadania CKE z działu Planimetria - z pełnymi rozwiązaniami krok po kroku.
Tangens kąta o mierze (kąt nachylenia wykresu funkcji do osi , rysunek w arkuszu) jest równy
Rozwiąż zadanieKąt o mierze jest rozwarty oraz . Oblicz wartość wyrażenia .
Rozwiąż zadanieKat jest ostry i spelnia warunek . Cosinus kata jest rowny
Rozwiąż zadanieDany jest trójkąt prostokątny o kątach ostrych oraz (zobacz rysunek). Sinus kąta jest równy . Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz , jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo - jeśli jest fałszywe. Cosinus kąta jest równy . Cosinus kąta jest równy .
Rozwiąż zadanie